De Scheldekwestie

Een potentieel gevaar voor Engeland

Sinds de Vrede van Amiens (1802-1803) verkeerde Groot-Brittannië weer in oorlog met Frankrijk en zijn bondgenoten, inclusief het Koninkrijk Holland. De havenstad Antwerpen en Vlissingen vormden, na Toulon, het tweede Franse marine arsenaal. Daarbij was het vanuit Zeeland slechts één dag varen naar de riviermonding van de Thames. De Schelde was dus als een geweerloop gericht op Engeland.

Het strategisch belang van de Schelde

Om niet verrast te worden blokkeerden 2 Engelse oorlog eskaders de vaarroute voor de kust van Zeeland. Onderwijl zocht men met Oostenrijk naar een tweede frontgebied.

Het eerste lag in Duitsland, de erfstaten van Koning George III van Engeland. Dit gebied werd echter bezet door de Fransen. Om een totale oorlog in dat gebied te voorkomen wilde men proberen de Fransen te verdrijven naar het westen. Een tweede front in het westen was daarom noodzakelijk, evenals een Oostenrijkse overwinning in het oosten.

De Engelsen kozen hierop de Schelde en dan wel vanwege Vlissingen en Antwerpen.

Militaire doelstellingen

  1. Een krachtige steun te realiseren met Oostenrijk.
  2. Vernietigen van de Franse vloot en haven van Antwerpen.
  3. Het gebruik van Vlissingen als Marinebasis te ontzeggen, deze was d.m.v. een verdrag in 1795 aan de Fransen overgedragen.

Groot Brittannië kon dus op maritieme vlak veel voordeel halen.

De goede verdediging van de Schelde

De route naar Antwerpen was niet zonder gevaar; de toegang werd geblokkeerd door de vestingwerken van Vlissingen en langs de Schelde stonden tientallen forten.

Met de Oostenrijkers in het door Frans-bezet Duitsland, hoopten de Engelsen op een Oostenrijkse overwinning. De Fransen zouden zich dan terug trekken naar het Brits bezet gebied en zo de Fransen in de kiem te smoren. Om Antwerpen niet in staat van verdediging te brengen was snelheid dus heel belangrijk.

Het strand van Cadzand zou hierin een grote rol gaan spelen voor een succesvolle verloop van de operatie.

Die operatie zou moeten lopen in 2 fasen zoals hieronder omschreven:

De expeditie in 2 fasen

Fase 1:
De vloot zou met de hoofdmacht de rivier opvaren, terwijl een deel van de troepen in de Scheldemonding op beide oevers zouden landen ter bescherming van de vloot.

Fase 2:
Bij Zandvliet op de rechter Scheldeoever moest de hoofdmacht aan land worden gezet om vervolgens naar Antwerpen op te trekken.

Voor de eerste fase waren 28.000 man beschikbaar, voor het tweede 16.500 man.

RP-P-OB-87.007

Een voorstelling van hoe de uitdaging vanaf Fort Bath (gesitueerd onder) zou zijn.
Zoals de Hollanders in 1665 de Medway opvoer, zo zouden de Engelsen via de Westerschelde de tocht naar Antwerpen (boven) maken.
De route naar zou aan beiden oevers veilig gesteld worden mits Fase 1 goed was uitgevoerd.
Diverse forten bewaakten beiden oevers en konden Britse schepen gemakkelijk beschieten.

De weg naar een Engelse overwinning

Men was het er over eens dat Cadzand, het Eiland Walcheren en Zuid-Beveland eerst moesten worden ingenomen, nog voordat de oorlogsschepen veilig de Schelde op konden varen.

De landing op Cadzand was dan ook erg belangrijk om een snelle opmars te vormen, zonder eerst op de inname van Vlissingen te hoeven wachten. Nadat het eiland was verovert kon men Fort Bath innemen. Hiervandaan had men, tezamen met Cadzand beide schelde oevers onder controle, en had men een uitstekende positie om vluchtende Franse schepen te bestoken.

De achtergebleven Britse vloot zou terwijl het richting Zandvliet voer, de nodige rugdekking geven vanaf het water.

Dit evenement wordt mogelijk gemaakt door:

Veere 1809, De Engelsen zijn terug!

Historisch evenement Zeeland

Hét historisch spektakel van het jaar!

Op 24 & 25 Augustus kunt u getuige zijn van het grootste maritiem-historische spektakel in Nederland , 700 re-enactors leven, eten en slapen in hun bivakken net als vroeger anno 1809. Soldaten oefenen in het exerceren met wapens en er wordt een heuse landing nagespeeld zoals in 1809 tijdens de Walcheren Expeditie.

De landing van de Engelsen in 1809 op het eiland Walcheren was voor het Engelse invasieleger een grote mislukking. Met 40.000 soldaten veroverden zij Walcheren, met steun van hun scheepsgeschut en ‘Congreve’-raketten. Uiteindelijk werden de Britten door een onverwachte ‘vijand’ teruggeslagen: de ‘Zeeuwse koortsen’. Van de 40.000 Britten werden er 13.000, ten gevolge van deze koortsen geveld, en uiteindelijk stierven er 4.000 man op Walcheren aan de gevolgen hiervan. De expeditie werd voor de Britten een grote mislukking en na enkele maanden besloot John Pitt (2e Graaf van Chatham) om het leger terug te trekken naar Engeland.

Wat deze invasie voor de Veerse bevolking voor gevolgen had laat zich raden...

Beleef het mee op 24 t/m 25 augustus 2019