1809: Wat vooraf ging

Een periode van onrust

De 4e Engelse oorlog

De Engelsen waren sinds 1792 al geruime tijd in oorlog met Frankrijk. Diverse provocaties werden door hen uitgevoerd om de Fransen en hun bondgenoten het leven zuur te maken.

De Republiek der Verenigde Nederlanden steunde de jonge Verenigde Staten in haar onafhankelijkheidstrijd, tot ongenoegen van de Engelsen.

De 4e Engelse oorlog werd hiermee een feit en deze duurde van 1781 tot 1784 tot het Verdrag van Parijs werd getekend. Ondertussen versterkte de Republiek der Verenigde Nederlanden haar banden met Frankrijk.

De Bataafse omwenteling

In Nederland ontstond er tussen 1786 en 1787 een tweestrijd tussen de Patriotten en de zetelende Orangisten. Met de ideologie van de 'Verlichting' eisten de Patriotten hervormingen in het bestuur, meer zeggenschap en materiële en morele bewapening. Deze kleine burgeroorlog werd behulp van de Pruisen neergeslagen.

Een groot deel van de Patriotten vluchtten naar Frankrijk. De Franse revolutie zorgde voor een grote wending in de geschiedenis. Het gevolg was dat Frankrijk de Republiek der Verenigde Nederlanden binnenviel en een Fransgezind landsbestuur in het zadel hielp.

De teruggekomen Patriotten namen het heft in handen en stichtten de ‘Bataafse Republiek’. De Oranjes vluchtten naar Engeland. Met Engeland als vijand van Frankrijk, mengde de Bataafse Republiek zich in de 1e Coalitie-oorlog. Tijdens deze oorlog verloor het haar maritieme positie op zee, tijdens de Zeeslag bij Kamperduin. Met een verzwakte vloot lag de toegang tot de Hollandse wateren open voor de Engelse vijand.

1781 – Een anti-Engelse manifestatie te Rotterdam (Glashaven, hoek Oranjestraat), 2 maart 1781. Onder grote publieke belangstelling lopen matrozen met een Nederlandse, Amerikaanse en Franse (?) vlag terwijl een Britse vlag over de stenen wordt gesleept en vertrapt, geschilderd door Dirk Langendijk.

Invasie op Noord-Holland 1799

De eerste provocatie was de invasie op Callantsoog nabij Castricum aan Zee. Een troepenmacht van circa 30.000 Engelsen en Russen zetten daar voet aan wal, met de intentie om de Bataafse regering omver te werpen en het huis Oranje in haar macht te herstellen.

Met hulp van de Fransen, verdreven de ‘Bataven’ de Engelsen uit Noord-Holland. De invasie werd een mislukking voor de Engelsen en Russen.

Tijdens de 3e en 4e Coalitie-oorlog (1802-1807) die na de invasie van Noord-Holland volgden, werd er nauwelijks op het Nederlandse grondgebied gestreden. Pas wanneer de 5e Coalitie-oorlog in 1809 uitbreekt, zou dit spoedig veranderen.

De Britse oorlogsvloot bij Den Helder in 1799. Een dergelijk gezicht moet het in Augustus 1809 zijn geweest toen een nieuw eskader voor de kust van Walcheren lag.

Engeland buigt zich over de 'Schelde kwestie'

In 1809 vormde Oostenrijk een nieuwe (inmiddels vijfde) coalitie met Engeland tegen Frankrijk. Engeland richtte zich met name op de rivier de Schelde, de toegang tot havenstad Antwerpen, waar marineschepen gebouwd werden. Vernietiging van de Franse schepen was voor de Engelsen van belang, omdat deze een bedreiging voor hen vormden.

De Engelsen formeerden een expeditieleger, die de in Vlissingen gelegen oorlogsschepen moest veroveren en de in aanbouw zijnde schepen moest vernietigen. Van hieruit was het de bedoeling door te stoten naar Antwerpen om ondermeer de scheepswerven te beschadigen.

Eveneens was deze expeditie bedoeld om de aandacht van de Fransen af te leiden van Oostenrijk. De Britten kwamen echter pas eind juli 1809 in actie, toen Oostenrijk de Slag bij Wagram (in Duitsland) en, daarmee de oorlog, al verloren had. De Oostenrijkse steun kwam hiermee in het geding.

Dit evenement wordt mogelijk gemaakt door:

Veere 1809, De Engelsen zijn terug!

Historisch evenement Zeeland

Hét historisch spektakel van het jaar!

Op 24 & 25 Augustus kunt u getuige zijn van het grootste maritiem-historische spektakel in Nederland , 700 re-enactors leven, eten en slapen in hun bivakken net als vroeger anno 1809. Soldaten oefenen in het exerceren met wapens en er wordt een heuse landing nagespeeld zoals in 1809 tijdens de Walcheren Expeditie.

De landing van de Engelsen in 1809 op het eiland Walcheren was voor het Engelse invasieleger een grote mislukking. Met 40.000 soldaten veroverden zij Walcheren, met steun van hun scheepsgeschut en ‘Congreve’-raketten. Uiteindelijk werden de Britten door een onverwachte ‘vijand’ teruggeslagen: de ‘Zeeuwse koortsen’. Van de 40.000 Britten werden er 13.000, ten gevolge van deze koortsen geveld, en uiteindelijk stierven er 4.000 man op Walcheren aan de gevolgen hiervan. De expeditie werd voor de Britten een grote mislukking en na enkele maanden besloot John Pitt (2e Graaf van Chatham) om het leger terug te trekken naar Engeland.

Wat deze invasie voor de Veerse bevolking voor gevolgen had laat zich raden...

Beleef het mee op 24 t/m 25 augustus 2019